فهرست مطالب
فصل اول
۱- مقدمه: ۱
تاریخچه نوشابه shy;سازی در جهان: ۲
تاریخچه نوشابه shy;سازی در ایران: ۴
تاریخچه کارخانه زمزم: ۵
مشخصات کلی کارخانه زمزم شرق تهران: ۶
اهمیت مصرف نوشابه: ۷
۲- خط تولید : ۱۰
۱-۲- دستگاه تخلیهshy;کننده بطری از جعبه (Un Caser) 10
۲-۲- بطریshy;شور ldquo;Bottle Washerrdquo; ۱۰
۳-۲- آئینهshy;بان.. ۱۵
۴-۲- فلومیکس (Flow-Mix) 15
۵-۲- هواگیر آب (Deaerator) 16
۶-۲- کربوکولر. ۱۷
۷-۲- کمپرسورها ۱۹
۸-۲- کندانسورها ۱۹
۹-۲- پرکردن بطریها و بستهshy;بندی: ۲۰
۱۰-۲- دستگاه تشتکshy;زن.. ۲۱
۱۱-۲- پرکردن جعبه نوشابه (Case Packer) 22
فصل دوم
الف) آب.. ۲۵
مقدمه: ۲۵
ویژگیهای آب مصرفی در صنایع نوشابهshy;سازی: ۲۷
۱-۱- خواص فیزیکی آب: ۲۹
۲-۱- خواص شیمیایی آب.. ۳۱
انواع موادشیمیایی مصرفی جهت تصفیه آب.. ۴۱
عملیات واحد تصفیه آب.. ۴۲
ب) واحد عصاره: ۴۸
عصاره یا بنیان نوشابه: ۴۸
افزودنیهای مجاز در نوشابه: ۴۸
شیرینshy;کنندهshy;ها (Sweeers) 49
تهیه شربت اولیه از شکر جامد: ۵۰
فیلتراسیون شربت اولیه: ۵۱
روشهای فیلتراسیون شربت اولیه: ۵۱
تهیه شربت نهایی (عصاره): ۵۳
روش نگهداری و ذخیره عصاره غلیظ نوشابه: ۵۳
انواع عصارهها: ۵۴
۱- عصاره کولا. ۵۴
۲- عصارهshy;های پرتقالی: ۵۶
۳- عصاره نوشابهshy;های ساده. ۵۷
۴- عصاره آب میوهshy;جات.. ۵۸
ج- واحد گاز دی اکسید کربن CO2. 59
دی اکسید کربن و خصوصیات گاز کربنیک در نوشابه. ۵۹
روش تولید گاز CO2 : 59
د- <<واحد CAN>>. ۶۲
مشخصات قوطیshy;های فلزی: ۶۲
بستهshy;بندی محصول: ۶۳
تفاوت پر کردن قوطی با پر کردن بطری: ۶۴
د- کنترل کیفی: ۶۵
۱- د- آزمایشهای مربوط به آب: ۶۶
۲-د- آزمایش مربوط به عصاره خانه: ۶۸
۳-د- آزمایش واحد تولید گاز CO2 : 68
۴-د- آزمایشات انجام گرفته روی نوشابه: ۶۹
اندازهshy;گیری قند قبل از هیدرولیز و بعد از هیدرولیز: ۷۴
۵-د- اندازهshy;گیری درصد سود کاستیک در بطری شور: ۷۶
۶-د- آزمایش بطری خارج شده از بطری شور: ۷۷
۷-د- تعیین خاکستر کل: ۷۷
۸-د- تعیین مقدار بنزوات سدیم برحسب اسید بنزوئیک: ۷۷
۹-د- آزمایشهای میکروبی: ۷۸
۹-۳-MOهای مسئول فساد. ۸۲
هدف از آزمایشهای میکروبی در نوشابهshy;ها: ۸۵
شمارش میکروب (توتال کانت) : ۸۶
کپک و مخمر: ۸۶
کلی فرم. ۸۶
مسائل بهداشتی در کارخانه: ۸۷
بهداشت کارکنان: ۸۷
بهداشت انبارها: ۸۷
مایعهای مخصوص تمیزکننده: ۸۹
دستگاههای تمیزکننده: ۹۱
عوامل مؤثر در استریلیزه نمودن صحیح: ۹۳
استریلیزه نمودن قسمتهای مختلف دستگاه: ۹۴
صادرات و واردات : ۹۴
فصل سوم
موقعیت شغلی کارآموز: ۹۶
امور جاری در دست اقدام کارخانه زمزم : ۹۶
محاسن و معایب : ۹۶
فصل چهارم
نتیجهshy;گیری: ۹۸
پیشنهادات: ۹۹
توصیهshy;ها: ۹۹
ضمیمهshy;ها (استانداردها) : ۱۰۰
منابع: ۱۱۲
فصل اول
۱- مقدمه:
آب قسمت اعظم و مهمی از رژیم غذایی متعادل روزانه به شمار میshy;آید و بدن برای انجام یکسری از فعل و انفعالات و واکنشshy;ها به آب نیاز دارد که میshy;توان هضم و جذب غذا و نهایتاً دفع مواد زائد، تنظیم درجه حرارت بدن جذب اکسیژن در ششshy;ها و دفع انیدریک و تغییرات شیمیایی درون عضلات و نرم شدن مفصلها را نام برد.
بدن روزانه به ۸ لیوان آب نیاز دارد که مقداری از آن از طریق غذاهای مختلف به بدن میshy;رسد و ۵ الی ۶ لیوان دیگر برحسب عادات غذایی و به صورتهای مختلف وارد بدن میshy;شود.
نوشیدن شیر بسیار مطلوب است ولی متأسفانه به حد کفایت موجود نبوده است. آب میوه هم به علت گرانی درحد نسبتاً کمی در مقایسه با نوشابهshy;های دیگر مصرف میshy;شود و در برخی از شهرها مانند تبریز، شیراز و مشهد و ... عرقیات که عصاره تقطیر بعضی از گیاهان است رواج دارد. آشامیدنیshy;های دیگر مانند آب معدنی، قهوه، نسکافه و ... به مقدار کم مصرف میshy;شود.
در کشور آمریکا نسکافه با شیر یا کافیshy;میت، در انگلیس چای، در فرانسه شراب، در برزیل قهوه و در پاکستان شیر مصرف میshy;شود. اما در ۲۰۰ سال اخیر در رژیم غذایی مردم دنیا نوشابهshy;های غیرالکلی یا سبک رواج پیدا کرده است که این محصولات غذایی دارای دو خصوصیت عمده میshy;باشند:
۱- این محصولات بصورت مایع و برای رفع عطش مصرف میshy;شوند.
۲- محصولاتی هستند که گذشته از قند موجود در آن که ارزش کالریshy;زایی دارد، معمولاً ارزش غذایی دیگری ندارند.
اصطلاح نوشابه حدود ۳۰ سال است که در زبان فارسی رواج پیدا کرده است. نوشابهshy;ها جزء نوشیدنیshy;ها به حساب میshy;آیند تفاوت نوشیدنیshy;ها با آشامیدنیshy;ها این است که آشامیدنیshy;ها گذشته از جنبه فرحshy;بخش بودن نیاز بدن را تأمین میshy;کنند اما در مورد نوشیدنیshy;ها هیچ کوششی جهت اثبات مغذی بودن آنها انجام نمیshy;شود.
فرهنگ مصرف نوشابه در بین مردم ایران و در غذای روزمره به غلط یا صحیح بسیار جا افتاده است و روز به روز بیشتر میshy;شود و به همین دلیل کارخانهshy;های تولیدکننده تمامی توان خود را در افزایش راندمان تولید به کار میshy;برند و زمانی که کمیت افزایش یابد، کیفیت فدای کمیت شده و تا زمانی که کیفیت محصولات داخلی در سطح جهانی نباشد نمیshy;توان از واردات نوشابهshy;های خارجی جلوگیری کرد که این امر مستلزم سرمایهshy;گذاری و ارتقاء سطح علمی و گسترش خطوط تولید است.
به همین منظور کیفیت نوشابهshy;ها باید به طور کامل مورد بررسی قرار گیرد و امکان تولید نوشابهshy;هایی با استفاده از امکانات داخلی و استفاده از مواد سنتی بهshy;خصوص عرقیات سنتی مورد توجه قرار گیرد.
تاریخچه نوشابهshy;سازی در جهان:
از زمانی که بشرعلاوه بر مصرف آب نوشیدنی توانست موادی چون طعمshy;دهندهshy;ها و شیرینshy;کنندهshy;ها را به آب اضافه کند تاریخ نوشابهshy;سازی شکل گرفت، گرچه تاریخ دقیق پیدایش آن به درستی مشخص نیست ولی تصور بر آن است که ابتدا در خاورمیانه و بویژه در نواحی جنوبی ایران و در خوزستان روشshy;هایی برای حرارت دادن نیشکر و تهیه کارامل ابداع کرده بودند با رقیق کردن آن، شربتshy;هایی تهیه میshy;کردند که بیشتر جنبه درمانی داشت که این به ۲۵۰۰ سال پیش برمیshy;گردد. شاید بتوان گفت که نیشکر سوخته و یا کارامل رقیق شده جزء اولین نوشابهshy;هایی باشد که حاوی طعم کارامل و شکر است. بعدها که مصرف شیرینshy;کنندهshy;ها متداول گشت، طعمshy;دهندهshy;هایی نظیر، لیمو، آلبالو، زرشک، آلو، انجیر و بسیاری از عرقیات نظیر، نعناع، آویشن، بهارنارنج و ... بهshy;طور طبیعی در نوشیدنیshy;های مصرفی در ایران مورد مصرف قرار گرفت، اما متأسفانه تکنیک استفاده از عرقیات و استخراج اسانس در حقیقت امولسیون طعمshy;دهنده در آب تا امروز در ایران پیشرفتی نداشته است واز این رو تهیه شربتshy;ها و نوشابهshy;ها در کشورهایی نظیر ایران، مصر، هندوستان متوقف و دامنه توسعه آن به اروپا و آمریکا کشیده شد.
استفاده از گاز کربنیک در آبshy;های معدنی و تلاش برای تهیه مصنوعی که در ابتدا از طریق اسیدکردن بیshy;کربنات سدیم و ی کربنات سدیم صورت میshy;گرفت که البته امروزه روشی منسوخ شده است و نام نوشابهshy;های سودا هم به همین دلیل به آنها اطلاق میshy;گردد، به قرن شانزده میلادی در اروپا برمیshy;گردد که شروعی برای گسترش نوشابهshy;سازی در دنیا محسوب میshy;شود. با وجود آنکه آشامیدنیshy;های حاوی گازکربنیک مانند، آب معدنیshy;ها، آب چشمهshy;ها قرنshy;ها مورد استفاده بوده است ولی گسترش واقعی آن عملاً از سال ۱۸۶۵ شروع شده است.
تاریخ پیدایش نوشابه در کشور آمریکا به زمانی برمیshy;گردد که دانشمندان آمریکایی مانند Rush در فیلادلفیا به مطالعه بر روی آبهای معدنی و شیمی آبها علاقه نشان دادند. در آبتدای قرن هفدهم بخاری که به صورت حباب از آبهای معدنی خارج میshy;گردید با نام گاز یا حباب محبوس شناخته شد.
تهیه و تولید نوشابهshy;های غیرالکلی گازدار به صورت بهداشتی و در بستهshy;بندی مطمئن نخستین بار توسط جان پمبرتون در شهر آتلانیا در سال ۱۸۸۶ جامه عمل پوشید و با نام کوکاکولا و فروش روزانه ۶ بطری وارد بازار شد که امروزه با گذشت بیش از ۱۰۰ سال نوشابهshy;ها در انواع مختلف و چندصد میلیون بطری فروش روزانه در سراسر جهان عرضه میshy;شود. در اواخر قرن نوزدهم یک داروساز به نام Brodham در شمال کارولینا نوشابهshy;ای ساخت و نام تجارتی پپسیshy;کولا را برای نوشابه خود انتخاب نمود. در سال ۱۹۱۰ آقای برادهام پپسیshy;کولا را به ۲۸۰ تولیدکننده عرضه کرد و بعد از سال ۱۹۳۰ به توزیع فروش بینshy;المللی پپسیshy;کولا همچون کوکاکولا افزایش یافت که بعدها به منظور جلب مشتری، پپسیshy;کولای رژیمی (Diet) را به بازار عرضه کرد.
منابع:
گزارش کارآموزی، خانم لیلی کریمی، با راهنمایی استاد اسحاقی.
کتاب گردshy;آوری، تولید نوشابهshy;های گازدار، ورزشی، غنیshy;شده و سلامتیshy;بخش، تألیف مهندس شهرام مقصودی.
سایتshy;های اینترنتی
WWW.ROOSHD.COM
برچسب:
نویسنده: جمشید رضایی