دانلود پروژه راههای اثبات هلال در فقه مذاهب خمسه با تکیه بر نجوم جدید

فهرست

مقدمه 7

<<روش تحقيق>> 10

<<قلمرو تحقيق>> 10

<<بيان مسأله>> 10

<<پيشينه تحقيق>> 11

هدف تحقيق: 11

1-1 <<بخش اول>>: واژه شناسي 12

1-1-1 ماده <<هلل>> و مشتقات آن در كتابهاي لغت 12

1-2 بخش دوم : آشنايي با تقويم هجري 17

1-2-1 تقويم هجري قمري 17

1-2-2 مباني تقويم هجري قمري 18

1-2-3 تقويم هجري قمري هلالي 19

1-2-4 تقويم هجري قمري قرار دادي 20

1-2-5 چرا در تقويم هجري قمري اختلاف پيش مي آيد؟ 20

1-2-6 مقايسه ي تقويم هجري شمسي و هجري قمري 21

1-3 <<بخش سوم>>تنجيم و ستاره شناسي 22

1-3-1 تعريف علم نجوم : 22

1-3-2 حكم تنجيم : 23

1-3-2-1 خبر دادن از تحولات فلكي : 23

1-3-3 ادله جواز علم نجوم 24

1-3-3-1 رواياتي كه دلالت بر مذموم بودن علم نجوم دارند. 25

1-3-2-2- اخبار از آينده با توجه به اوضاع فلكي بدون اعتقاد به تاثيرات آنها: 26

1-3-2-3 اخبار از حوادث با اعتقاد به حيات افلاك و عدم استقلال آنها در تاثير بر رويدادهاي زميني 27

1-3-4 چند مساله مرتبط با تنجيم 27

1-3-4-1 آيا تصديق منجم و ترتيب اثر دادن به سخن او جايز است ؟ 27

1-3-4-2 آيا ياد گيري و ياد دادن علم نجوم جايز است؟ 28

1-3-4-3 آيا حكم رمل و فال و كار هايي از اين قبيل مثل تنجيم است؟ 28

2-1 بخش اول : <<نگرشی بر رویت هلال در علم نجوم>> 29

2-1-1 پیدایش ماه 31

2-1-2 وضعیت تکوینی ماه 32

2-1-3 کرویّت یا مسطح بودن زمین 33

2-1-4 مدار گردش ماه 33

2-1-5 قوانین کپلر 34

2-1-6 اهله ی ماه 35

2-1-7 حرکات ماه 37

2-2 بخش دوم <<بررسی پدیده های وابسته به مدار ماه >> 38

2-2-1 جزر و مد : 38

2-2-3 ج)ماه گرفتگی (خسوف) 41

2-2-4 مشاهده نور زمین تاب: 42

2-2-5 جهت یابی به وسیله ماه 42

2-3 بخش سوم : 43

ماههاي قمري 43

2-3-1 انواع ماه قمری 43

2-3-1-1 ماه قمری حسابی : 43

2-3-1-2 ماه قمری متوسط: 43

2-3-1-3 ماه قمری هلالی فلکی : 43

2-3-1-4 ماه قمری هلالی شرعی : 44

2-3-2 پدیده قران نیّرین یا حالت مقارنه و محاق 44

2-3-3 رکوردهای رؤیت هلال 46

2-3-4 آشنایی با معیارهای رؤیت هلال 48

3-1 بخش اول : <<رؤيت و اثبات هلال>> 53

3-1-2 دلالت احاديث بر اعتبار رؤيت 55

3-1-4 فروع رؤيت 58

3-1-4 -1 فرع اول : انفراد در رؤيت 58

3-1-4-1-1 دلايل اعتبار انفراد در رؤيت 59

الف-اطلاق احاديث رؤيت : 59

3-1-4-2 فرع دوم رؤيت ،راهي علم آور 61

3-1-5 مؤيد ها 62

3-1-6 دلائل عدم اعتبار رؤيت هلال با چشم مسلح 64

3-1-7 مؤيدات و شواهد عدم اعتبار رؤيت هلال با چشم مسلح 66

3-1-8 ادلّه و مؤيّد ات اعتبار رؤيت با چشم مسلح 68

3-1-9 رؤيت قبل از زوال 70

3-1-10 بررسي روايات ديدن هلال در طول روز 71

3-1-11 ديدگاه فقيهان ،درباره ديدن هلال در روز 72

3-1-12 نظر عامه در ديدن هلال در روز. 74

3-1-13 تطوق وغيوبت شفق 74

3-2<< بخش دوم : بيّنه>> 76

3-2-1 بيّنه در لغت : 76

3-2-2 بيّنه در قرآن 76

3-2-3 بيّنه در اصطلاح : 76

3-2-4 بيّنه در روايات 77

3-2-5 بيّنه از ديدگاه فقها 77

3-2-6 مفهوم عدالت 78

3-2-7 معاني شهادت 79

3-2-8 ويژگيها و شرايط شهادت 80

3-2-8-2 ذكوريت: 80

3-2-8-3 توافق در اوصاف 81

3-2-8-4 شهادت بر رؤيت 82

3-2-9 ديدگاههاي فقيهان شيعه در شمارشاهدان رؤيت هلال 83

3-2-9-2 گواهي پنجاه عادل: 83

3-2-9-3 رؤيت مطلقاً به بيّنه ثابت نمي شود. 85

3-2-9-4 رؤيت به بيّنه (دو شاهد) مطلقاً ثابت مي شود 86

3-2-10 ديدگاه فقهاي عامه : 86

3-2-11 فـروع بيّنه 92

3-2-11-1 شهادت بر شهادت : 92

3-2-11-2 آيا بيّنه علم آور است؟ 93

3-3 بخش سوم : <<شياع>> 94

3-3-1 تعريف تواتر و شياع از نظر فقها 94

3-3-2 شياع در آثار فقها 94

3-3-3 بررسي استقلال يا وحدت تواتر و شياع ،از نظر فقها 96

3-3-4 دلائل حجيّت تواتر و شياع مفيد علم 97

3-3-5 <<شياع ظنّي>> 98

3-3-6 دلايل حجيّت شياع ظنّي 99

3-3-6-1 فحواي حجيّت بيّنه: 99

3-3-6-2 روايات : 99

3-3-6-3 سيره عقلا : 100

3-3-7 نقد و بررسي ودلايل شياع ظنّي 100

3-4 بخش چهارم : <<گذشت سي روز و اثبات هلال>> 102

3-4-1 دلايل اعتبار گذشت سي روز 103

3-4-1-1 اجماع: 103

3-4-1-2 روايات: 104

3-4-1-3 علم عادي: 104

3-4-2 دلايل فقها بر گذشت سي روز : 105

3-4-3 فروع قاعده گذشت سي روز 105

3-4-3-1 فرع اول : 105

3-4-3-2 فرع دوم: 106

3-4-3-3 فرع سوم : 107

3-4-3-4 فرع چهارم 107

3-5 بخش پنجم: <<حكم حاكم>> 109

3-5-1 تعاريف حكم حكومتي 109

3-5-2 برخي مصاديق حكم حكومتي 111

3-5-3 نظريه ها در مورد سنخ حكم حكومتي 112

3-5-3-1 نظريه نخست :احكام حكومتي ، احكامي اوليه هستند . 113

3-5-3-2 نظريه دوم : احكام حكومتي ، احكامي ثانويه هستند 113

3-5-4 دو نكته در خصوص تعارض حكم حكومتي 117

3-5-5 حكم حاكم به ثبوت هلال 118

3-5-6 عدم حجيّت حكم حاكم مطلقاً 120

3-5-7 دلائل عدم حجيّت حكم حاكم 120

3-5-8 نقد و بررسي 123

3-5-9 حجيّت حكم حاكم 126

3-5-10 دلائل حجيّت حكم حاكم در رؤيت هلال 128

3-5-10-2 شيوه فقها در كتابهاي فقهي 129

3-5-10-3 روايات خاصه 130

3-5-10-4 سيره 132

3-5-10-5 سيره پيامبر(ص) 132

3-5-10-7 سيره ائمه(ع) 135

3-5-11 آراء ديگري در خصوص حكم حاكم: 137

3-5-11-1 اصالت حكم حاكم 137

3-5-11-2 قول به تفصيل: 138

3-5-11-3 تفصيل بين هلال رمضان و شوال 138

3-5-12 چگونگي حكم 139

3-5-13 قلمرو نفوذ حكم حاكم در رؤيت هلال 140

3-5-14 حرمت نقض حكم حاكم 143

3-5-15 <<ادله عدم جواز نقض>> 144

3-5-17 حكم حاكم اهل سنّت در ثبوت هلال 146

3-5-18 ادله حجيّت حكم حاكم اهل سنّت 148

3-5-18-1 سيره ائمه اطهار(ع) 149

3-5-18-2 دلائل قائلان به عدم اجزا 152

4-1 بخش اول << افقها >> 155

4-1-1 نظریه مشهور: 157

4-1-3 نظر فقهای عامه 158

4-1-4خلاصه دیدگاهها 160

4-1-5 معیار در نزدیکی و دوری شهرها: 161

4-1-5-2 امکان رؤیت با نبود مانع 164

4-1-5-3 اختلاف اقالیم و تفاوت مناظر 165

4-1-5-4 منزله و مرحله 166

4-1-6 دلایل قائلان به عدم تعمیم 167

4-1-6-1 ظاهر آیه شریفه: 168

4-1-6-2 روایات : 169

4-1-6-3 قیاس رؤیت هلال به طلوع و غروب خورشید. 172

4-1-6-4 عقل 173

4-1-6-5 سیره مسلمانان 175

4-1-6-6 اجماع 176

4-1-6-7 شهرت : 177

4-1-6-8 روایت کُرَیب: 177

4-2 بخش دوم <<دلايل ديدگاه غير مشهور>> يا دلايل تعميم ثبوت هلال 181

4-2-2 روايات 183

4-2-2-1 اطلاق رؤيت: 184

4-2-2-2 اطلاقات روايات بينه : 185

4-2-3 روايات خاصه. 187

4-2-4 رؤيت طريقيت دارد نه موضوعيت 190

4-2-5 مويدات نظريه تعميم 194

4-2-5-1 وحدت ليله القدر 194

4-2-5-2 وحدت عيد فطر و قربان 195

4-2-5-3 دعاي سمات: 196

4-2-5-4 سيره پيامبر(ص) 197

4-2-5-5 علم 197

4-2-5-6 مذاق شرع 198

4-2-5-8 حرمت روزه در روز عيد فطر و قربان 201

4-2-5-9 پيامدها 201

نتيجه : 202

پيشنهادات: 205

<<فصل پنجم>> 205

ضمائم : 205

1- جدايي زاويه اي 206

2- مقارنه ماه و خورشيد 206

3- سن ماه 206

4- حد دانژون 207

5- مدت مكث 207

6- ارتفاع هلال 208

7- اختلاف سمت 208

8- فاز ماه 208

9- طول كمان هلال 208

10- نا پيوستگي هلال 209

11- ضخامت بخش مياني 209

12- فاصله ماه از زمين 210

منابع و مآخذ : 212

<<چكيده>>

بحث ثبوت هلال ماه از مباحثي است كه همه انسانها به نوعي به آن نياز دارند. شريعت مقدس اسلام نيز برخي از اعمال و عبادات را معلّق به ثبوت هلال ، نموده است.

مهمترين عامل تعيين كننده در رؤيت هلال و آغاز ماههاي قمري، افق است ، هر نقطه اي روي كره زمين افق مخصوص به خودش را دارد.بر اين اساس معيار متخصصين ديني و فقهاي عظام در رؤيت هلال بر اساس افق مشخص مي شود.

بیشتر فقها ، رؤیت هلال ماه را در هر شهری ، تنها برای مردمان همان شهر و ساکنان روستاها و شهرهای نزدیک به آن معتبر می دانند.

دیدن هلال و ثابت شدن ماه در سرزمینی برای دیگر سرزمینها کافی است و می توان با دیدن هلال و ثابت شدن ماه در هر سرزمینی از کره زمین روزه گرفت، یا روزه گشاد.

شماری از باورمندان این دیدگاه می گویند: ماه اگر در سرزمینی ثابت شد، سرزمینهای را در بر می گیرد که در شب، سرزمینی که در افق آن هلال دیده شده ، یکسان باشند،هر چند این یکسانی در پاره ای از شب باشد.

برخي از مجتهدين ، حكم حاكم را نيز براي پذيرش ديده شدن هلال كافي مي دانند. هر چند كه حاكم شخصاً نديده باشد و از راههاي ديگر برايش يقين به رؤيت هلال حاصل شده باشد. .البته از نظر منجمين و به تبع آن برخي نرم افزارها پيشرفته نجومي هم كه از لحاظ صحت و دقت تجربه شده باشد و اصطلاحاً اطمينان به رؤيت يا عدم رؤيت هلال ايجاد كند از نظر برخي مراجع براي اثبات رؤيت يا عدم رؤيت هلال كافي است.

واژگان کلیدی :

<<هلال ، رؤيت ، محاق ، تعميم ، گواهان ، بيّنه ، حاكم ، افق>>

مقدمه

<< وَ القَمَرَ قَدَّرْناهُ مَنازِلَ حَتّي عَادَ كَالعرْجُونِ الْقَديمِ.>>

<< و براي گردش ماه منازلي معين كرديم (كه در آن منازل سير مي كند) تا مانند شاخه خشك خرما باز گردد.>>

پيش از گام نهادن در وادي تحقيق و پژوهش با مجهولات عديده اي در مورد هلال مواجه بودم ، به گونه ايكه در زمره <<يسئلونك عن الاهله ...>> قرار داشتم ، نه از جنبه تكويني هلال و نه از بعد فقهي آن ، اطلاعات چنداني نداشتم .اينكه چرا ماه ، اين سلطان شب ، گاهي بيست و نه روزه و گاهي سي روز بطول مي انجامد،زماني بصورت هلال باريك ظاهر مي شود ، و پس از اينكه مبدل به قرص كامل مي گردد، مجددا به شكل هلال در مي آيد و به مدت يك يادو شب، رخ زيبايش را از زمينيان مي پوشاند.

گروهي امروز نماز عيد مي خواندند و مي گفتند<<اسئلك بحق هذا اليوم الذي جعلته للمسلمين عيدا...>> و فردا گروه ديگري در همان شهر و گاه در همان مسجد ، عين همين عبارت را مي گفتند و معلوم نبود منظور از <<للمسلمين>>در اين عبارات كيست؟!

عده اي به هم تبريك عيد مي گفتند و جماعتي در حال روزه بودند و دعاي <<يا علي ياعظيم ...و هذا شهر عظمته و كرمته...و هو شهر رمضان...>>مي خواندند و گاه در يك لحظه و حتي يك خانه اين اختلاف جانكاه ديده مي شد ، در حالي كه اسلام دين <<توحيد>>در تمام زمينه ها ست و خواهيم ديد حتي با وجود اختلاف فتاوي هيچ موجبي براي اين اختلاف ها نيست.

مردم از اين بيم دارند كه در سال هاي بعد نيز اين امر تكرار شود و در نتيجه بعضي از نا آگاهان تعليمات اسلام را زير سوال ببرند.اين امر هنگامي نگران كننده تر مي شود كه مي بينيم در اغلب كشورهاي اسلامي مساله رويت هلال حل شده و لااقل اهل يك كشور با يكديگر هماهنگ هستند، ولي در كشور ما چگونه است؟

شايد تنها ما هستيم كه اين مساله را حل نكرده ايم ، با اين كه فقهاي قوي وآگاهي داريم. مشكل اصلي در اين است كه با مساله رويت هلال كه از <<موضوعات>>است مانند يك مساله فقهي و <<حكمي از احكام شرع>>برخورد مي كنيم .در حالي كه مي دانيم مردم هر چند در مسائل و احكام فقهي يا بايد مجتهد باشد يا از مجتهدي پيروي كنند، ولي در موضوعات (مانند رويت هلال)هر كس مي تواند به يقين و اطمينان خود عمل كند.